راهنمای کامل بازدید از قلعه وان؛ معماری، تاریخچه و مسیر دسترسی

قلعه وان یکی از آثار تاریخی شگفت‌انگیز در شهر وان ترکیه است که معماری باشکوه و تاریخچه جذابش گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کند. این قلعه در سده‌های 9 تا 7 پیش از میلاد ساخته شده و دوره‌های تاریخی زیادی را از زمان اورارتوها تا هخامنشیان و عثمانی‌ها به خود دیده است. در واقع این بنا در گذشته به عنوان استحکامات دفاعی در کنار فضایی برای اقامت و استراحت، استفاده می‌شد. در ادامه این مطلب از مجله گردشگری جیمبو تاریخچه، بخش‌های مختلف قلعه و زمان بازدید آن را بررسی می‌کنیم.

بهترین پکیج های سفر تور وان ترکیه

معرفی قلعه وان؛ قلعه‌ای با تاریخچه غنی

قلعه وان (Van Kalesi)، به عنوان یکی از قدیمی‌ترین جاهای دیدنی وان شناخته می‌شود. این قلعه روی یک تکه سنگ به عرض 200 متر، طول 1345 متر و در ارتفاع 100 متر و در قرن هفتم تا نهم قبل از میلاد توسط پادشاهی اورارتو ساخته شده است. بنای اصلی تا به امروز چندین‌بار مورد مرمت قرار گرفته است. معماری جذاب این بنا به همراه آثار تاریخی و سنگ‌نوشته‌ها‌ی باستانی، زیبایی آن را چندین برابر کرده‌اند.

متاسفانه، در زلزله‌ای که در سال 2011 در شهر وان رخ داد، قسمت‌هایی از قلعه ویران شد، اما با وجود این، هنوز هم می‌توانید زیبایی، شکوه و ساختار کلی آن را ببینید. از جمله حکومت‌های حاکم بر این منطقه که قلعه وان را نیز در اختیار داشتند، می‌توان به مادها، هخامنشیان، ارمنی‌ها، اشکانیان، رومی‌ها، ساسانیان، بیزانسی‌ها، اعراب، سلجوقیان، صفویان، افشاریان، عثمانی‌ها و روس‌ها اشاره کرد.

معرفی قلعه وان

قلعه وان کجاست؟

قلعه وان، با مرکز شهر وان حدود 5 کیلومتر فاصله دارد.

چگونه به قلعه وان برویم؟

امکان بازدید از قلعه وان با وسایل نقلیه عمومی یا با خودروی شخصی وجود دارد. فراموش نکنید که در هر دو حالت، شما در نزدیکی قلعه باید پیاده شوید و مابقی راه را پیاده بروید. به دلیل شیب‌دار بودن مسیر نهایی، پوشیدن کفش راحت و مناسب پیاده‌روی ضروری است.

1. مسیر دسترسی به قلعه با خودروی شخصی

اگر با خودرو شخصی قصد بازدید را دارید، ابتدا باید خود را به محدوده غربی شهر برسانید.

• مسیرهای خیابان ملن و خیابان سنبل، شما را به سمت ورودی غربی قلعه هدایت می‌کنند. خوشبختانه تا نزدیکی محوطه تاریخی امکان تردد با خودرو وجود دارد.
• پس از رسیدن به محدوده قلعه، ادامه مسیر به دلیل بافت کوهستانی به صورت پیاده انجام می‌شود.
• پیشنهاد می‌کنیم از اپلیکیشن‌های مسیریابی استفاده کنید تا مسیر مناسب‌تر را انتخاب کنید و زمان کمتری در راه باشید.

2. مسیر دسترسی به قلعه وان با ون (دولموش)

برای استفاده از حمل‌ونقل عمومی، دولموش‌های مخصوص مسیر قلعه وان بهترین گزینه هستند.

• این ون‌ها از میدان پنجراه در مرکز شهر حرکت می‌کنند و در طول مسیر از خیابان اسکله و نزدیکی مسجد حضرت عمر می‌گذرند.
• راه دیگر این است که ابتدا به خیابان کاظم کارابکیر “Kazim Karabekir” بروید و تا هتل آکدامار “Akdamar” پیاده‌روی کنید.
• مقابل هتل آکدامار، ون‌های زرد رنگی قرار دارند که روی آن‌ها کاله “Kale” نوشته شده است؛ این ون‌ها مخصوص مسیر قلعه هستند.
• دولموش شما را در نزدیکی قلعه پیاده می‌کند و از آنجا باید مسیر باقی‌مانده تا ورودی قلعه را پیاده طی کنید.

نگاهی به تاریخچه قلعه وان در ترکیه

تاریخچه قلعه به دوران تمدن اورارتوها و بیش از 3000 سال پیش باز می‌گردد. این تمدن کهن در ناحیه آناتولی شرقی و سده‌های ۹ تا ۷ پیش از میلاد شکل گرفت. پادشاه و مردم این تمدن، در منطقه میان دریاچه وان و ارومیه زندگی می‌کردند. البته در زبان اورارتویی، نام این منطقه توشپا بود و حالا به نام وان تغییر کرده است.

هدف کلی اورارتوها برای ساخت این سازه، ایجاد یک پایگاه دفاعی و محل اقامت بود. به ویژه این که این قلعه دقیقاً روی یک تپه سنگی قرار گرفته و با ارتفاع نسبتاً بالای خود، امکان نظارت روی مسیرهای تجاری و دفاع از منطقه را به بهترین شکل فراهم می‌کند.

اگرچه این بنا توسط اورارتوها ساخته شده، اما پس از سقوط این تمدن همچنان به عنوان یک مرکز مهم و استراتژیک توسط تمدن‌های دیگر از جمله اشکانیان، ساسانیان و عثمانیان استفاده می‌شد. جالب است بدانید که هر‌یک‌از این تمدن‌ها، باعث ایجاد تغییراتی در ساختار و معماری این قلعه شده‌اند که در گوشه و کنار آن قابل درک است. در سال‌های اخیر، بقایای سازه‌هایی از دوره اورارتو در کف دریاچه وان کشف شده‌اند که نباید با قلعه وان اشتباه گرفته شوند.

نحوه طراحی و معماری قلعه وان

آن چیزی که قلعه وان را بعد از 3000 سال، هنوز سرپا نگه داشته؛ معماری مهندسی شده دوران اورارتویی و استفاده از مصالح باکیفیت است. در ابتدا باید بگوییم که کل بنا با یک نوع مصالح ساخته نشده‌اند، بلکه دیوارهای بخش پایینی از سنگ بازالت بدون ملات و سایر‌بخش‌های آن با آجرهای خشتی، شکل گرفته‌اند. وجود دیوارهای بلند و محکم در این قلعه، آن را به انتخابی مناسب برای مقابله با حملات دشمن تبدیل کرده بود.

معماری قلعه وان

تأثیر سایر دوره‌ها روی معماری قلعه وان

قلعه وان دارای 6 کتیبه تکراری به زبان و خط آشوری است که روی بخش‌های مختلف بنا می‌توانید آن‌ها را مشاهده کنید. به غیر از این کتیبه‌ها، 8 مقبره صخره‌ای نیز وجود دارند که جزو مهم‌ترین بناهای ساخته شده در دوران اورارتویی محسوب می‌شوند؛ اما با نگاهی عمیق‌تر، در‌می‌یابیم که سایر‌بخش‌ها و بقیه سازه‌های به کار رفته متعلق به دوران پادشاهان دیگر است.

در هر دوره‌ای، حاکمان باعث ایجاد تغییرات خاصی در این قلعه شدند. حتی در طول سال‌ها، بازسازی دیوارها و ساختارهای دفاعی نیز انجام شده و بخش‌های جدیدی به آن اضافه شده‌اند.

پیشنهاد خواندنی: جاهای دیدنی وان ترکیه در زمستان؛ از دریاچه وان تا پیست اسکی و مراکز خرید

بخش‌های مختلف قلعه وان؛ از داخل تا محوطه بیرونی

این قلعه رمز و رازهای زیادی را در خود جای داده است. هر فضایی از این بنا شامل قلعه داخلی، دیوارها، برج‌های دیده‌بانی و حتی آرامگاه‌ها، تاریخچه غنی دارند و باید با دقت آن را بازدید کنید. پس بیایید با بخش‌های مختلف این بنا آشنا شویم:

قلعه داخلی

قلعه داخلی، در واقع بالاترین نقطه و ترکیبی از کاخ و معبد است. شما می‌توانید از سمت غرب قلعه به آن برسید. در آن دوران برای امنیت بیشتر ساکنان قلعه، دیوارهایی به ارتفاع 10 متر برای این بخش در نظر گرفته شده‌ بود. درون این قسمت، فضاهایی برای استقرار فرماندهان نظامی، اقامت پادشاه و برگزاری جلسات حکومتی وجود داشته است. جالب است بدانید که ورودی‌های قلعه داخلی تنگ و باریک بوده‌اند تا امکان کنترل رفت و آمد افراد، فراهم شود.

بخش داخلی قلعه وان

محوطه بیرونی و فضاهای اطراف

در اطراف قلعه، فضاهای جانبی برای فعالیت‌های روزمره، استقرار نیروها و نگهداری تجهیزات وجود داشت. این محوطه مکمل بخش‌های اصلی قلعه بودند و عملکرد کلی آن را تکمیل می‌کردند. امروزه بقایای این فضا، تصویر واضح‌تری از زندگی در دوران باستان را در ذهن بازدیدکنندگان ایجاد می‌کند.

مقبره‌های سنگی ساردوری دوم

آرامگاه‌های سنگی ساردوری دوم در نمای جنوبی این قلعه قرار گرفته و معماری سنگی اورارتویی را نشان می‌دهند. در این بخش، هشت مقبره سنگی وجود دارد که برخی از آن‌ها دارای اتاق‌های چندگانه با ارتفاعی حدود 9 متر و مساحتی نزدیک به 200 مترمربع هستند. حکاکی‌های دقیق، منظم و زیبایی روی دیواره‌های سنگی این آرامگاه‌ها وجود دارد. طراحی متقارن و هماهنگ این مقبره‌ها، بیانگر دانش پیشرفته ریاضی و مهندسی در تمدن اورارتو است.

کتیبه خشایارشا

کتیبه خشایارشا، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های قلعه محسوب می‌شود که به فرمان خشایارشا بزرگ (دوران هخامنشی) ساخته شده است. این کتیبه دارای 3 ستون 27 خطی است که با ترکیب زبان‌های قدیمی همچون فارسی، ایلامی و بابلی روی آن نوشته‌هایی درج شده‌اند. طاقچه کتیبه خشایارشا بزرگ در ابتدا توسط پدر او، داریوش اول ساخته شد. پس از مرگ داریوش اول، خشایارشا، دستور ساخت و تکمیل این کتیبه را روی طاقچه صادر کرد.

کتیبه خشایارشا نزدیک قلعه وان

معبد روباز مادر و دختر

معبد روباز مادر و دختر، یکی از بناهای مذهبی تپه قلعه وان است که به دستور پادشاه ساردوری دوم ساخته شده بود. این معبد دارای دو طاقچه است که نمادی از پیوند مادر و دختر را نشان می‌دهد. اگرچه دقیقاً مشخص نیست که این معبد برای چه منظور ساخته شده بود، اما به نظر می‌رسد که مکانی برای برگزاری آیین‌های مذهبی و مراسم قربانی بوده است. باستان‌شناسان متوجه وجود کانالی شیاردار در این معبد شده‌اند که از سکوی جلوی طاقچه‌ها به سمت پایین امتداد دارد. به نظر می‌رسد این کانال برای انتقال خون قربانی‌ها طراحی شده باشد.

برج ساردور

برج ساردور، در بخش غربی قلعه وان قرار گرفته است و جزو قدیمی‌ترین قسمت‌های این بنا محسوب می‌شود. این برج توسط ساردوی اول، با طول 47 متر، عرض 13 متر و ارتفاع 4 متر ساخته شد. برج ساردور به عنوان یک پایگاه دیده‌بانی و دفاعی، امکان نظارت کامل بر مناطق اطراف را فراهم می‌کرده است؛ بنابراین، وجود آن به عنوان یکی از بخش‌های کلیدی برای تأمین امنیت قلعه اهمیت بسیار زیادی داشت.

اسکله برج مادیر

اسکله برج مادیر در مجاورت برج ساردور قرار دارد و یکی دیگر از بخش‌های قابل توجه و زیبای قلعه محسوب می‌شود. البته در حال حاضر، شما فقط بقایایی از آن را می‌بینید. این اسکله در دوران اورارتو به عنوان یک پایگاه مهم برای حمل‌ونقل دریایی استفاده می‌شد تا امکان ارتباط و جابه‌جایی از طریق مسیر دریایی وجود داشته باشد. برج مادیر و اسکله آن هم‌زمان با گسترش امپراتوری اورارتو ساخته شده‌اند و بخشی از شبکه راهبردی این تمدن محسوب می‌شوند.

دیوارهای دفاعی قلعه وان

دیوارهای دفاعی قلعه وان با استفاده از سنگ‌های عظیم و تراش خورده ساخته شده‌اند و نقش اصلی آن‌ها حفاظت در برابر حملات دشمنان بوده است. ارتفاع زیاد دیوارها در کنار موقعیت استراتژیک قلعه، یک سد دفاعی قدرتمند ایجاد می‌کرده که نفوذ به آن کار ساده‌ای نبوده است. اگرچه امروز فقط بقایایی از این دیوارها باقی‌مانده‌اند، اما همچنان عظمت و قدرت معماری نظامی تمدن اورارتویی‌ها را نشان می‌دهند.

راهروها و مسیرهای دسترسی

قلعه وان دارای راهروها و مسیرهای ارتباطی متعددی است که بخش‌های مختلف آن را به هم متصل می‌کنند. این مسیرها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که حرکت نیروهای نظامی به سرعت انجام شود و در عین حال، مهاجمان به راحتی نتوانند به بخش‌های اصلی دسترسی پیدا کنند. برخی از این راهروها باریک و پرپیچ‌وخم هستند تا امکان دفاع بهتر را فراهم کنند.

راهروها و مسیرهای دسترسی به قلعه

محل ذخیره آب و انبارها

برای بقا در شرایط محاصره، قلعه به سیستم‌های ذخیره آب و انبارهای مواد غذایی مجهز بوده است. حوضچه‌ها و مخازن سنگی، آب باران را جمع‌آوری می‌کردند. انبارها هم برای نگهداری آذوقه استفاده می‌شدند.

جاذبه‌های دیدنی اطراف قلعه وان

معمولاً بازدید از قلعه حدود یک ساعت طول می‌کشد و پس از پایان این بازدید، می‌توانید با گذر از مسیرهای نزدیک، به کشف دیگر نقاط جذاب و دیدنی اطراف قلعه نیز بپردازید:

مسجد سلیمان خان

مسجد سلیمان خان به عنوان یک بنای تاریخی مهم، جوهره معماری عثمانی را به تصویر می‌کشد. این مسجد به دستور سلیمان در قرن 16 میلادی ساخته شده است. امروزه مسجد سلیمان کارکرد مذهبی فعال ندارد و تنها امکان بازدید از بقایای آن برای گردشگران وجود دارد.

آرامگاه شیخ عبدالرحمن غازی

آرامگاه شیخ عبدالرحمن غازی یکی از مکان‌های تاریخی و مذهبی در نزدیکی قلعه وان است. این آرامگاه با معماری ساده و در عین حال با شکوه، یادآور جایگاه معنوی شیخ و اهمیت او در تاریخ محلی است. عبدالرحمن غازی، یکی از پرچم‌داران پیامبر اسلام بوده است. این مکان برای مردم محلی در واقع یک زیارتگاه به شمار می‌رود.

مسجد وان با مناره سرخ

این مسجد تلاقی دو تاریخ را نشان می‌دهد. در حالی که مناره مسجد مربوط به دوره سلجوقی است، خود مسجد در دوران عثمانی ساخته شده است. این مسجد یکی از قدیمی‌ترین مسجدهای شهر وان به شمار می‌رود. امروزه تنها بخش‌هایی از دیوارهای مسجد باقی مانده است و سقف آن کاملاً فرو ریخته است.

موزه وان

از تپه وان که پایین بیایید، یکی از نزدیک‌ترین جاذبه‌ها به قلعه وان، موزه این شهر است که فرصت بازدید از آثار تاریخی فوق‌العاده‌ای را به شما می‌دهد. این موزه مجموعه‌ای از آثار باستانی شامل سفال‌ها، ابزارها، سنگ‌نوشته‌ها و اشیای مذهبی را در خود جای داده است. آثار تاریخی داخل این موزه مربوط به دوران مادها، هخامنشیان، اشکانیان، بیزانس و عثمانی هستند.

رستوران و کافه‌های اطراف قلعه وان

در اطراف قلعه، مجموعه‌ای از رستوران‌ها و کافه‌های سنتی و مدرن وجود دارند که تجربه‌ای دلچسب برای شکم‌گردی فراهم می‌کنند. این رستوران‌ها با ارائه غذاهای محلی ترکی و غذاهای بین‌المللی، طعم‌های متنوع و تازه‌ای را در اختیار بازدیدکنندگان می‌گذارند. هر زمان که گرسنه شدید، می‌توانید به یکی از این رستوران‌ها و کافه‌ها بروید و غذای خوشمزه بخورید:

• رستوران شهر وان سفره: با کمی پیاده‌روی از قلعه وان، می‌توانید به این رستوران برسید و انواع صبحانه‌های سنتی، غذاهای محلی و بومی را میل کنید. نظرات بسیار خوب این رستوران، فضای مدرن و غذاهای سالم، آن را به بهترین انتخاب برای گردشگران تبدیل می‌کند.
• رستوران کاله اوجاقباشی: این رستوران یکی از بهترین مقاصد محبوب در اطراف قلعه با تجربه غذاهای سنتی ترکی است. این رستوران با منوی متنوع شامل کباب‌ها و خوراک‌های محلی، طعمی اصیل و دلپذیر ارائه می‌دهد. فضای صمیمی در این رستوران حاکم است، اما انتظار یک دکوراسیون مجلل را در آن نداشته باشید.
• کافه رستوران چوبی وان: کافه رستوران چوبی وان، یکی از محبوب‌ترین مقاصد غذاخوری در نزدیکی قلعه است که با فضای گرم و دکور چوبی خاص خود، تجربه‌ای دلنشین برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کند. منوی این رستوران شامل غذاهای محلی ترکی و خوراک‌های بین‌المللی است و می‌توانید نوشیدنی‌های متنوع گرم و سرد کافی‌شاپی را نیز میل کنید.
• کاردهشلر: کاردهشلر یکی از معروف‌ترین نانوایی‌های شهر وان است که انواع نان‌های محلی، شیرینی‌ها و خوراکی‌های سنتی را ارائه می‌کند. در بخش بیرونی این فروشگاه، صندلی‌هایی برای نشستن و خوردن شیرینی‌های خوشمزه در نظر گرفته شده‌است.

هتل‌های نزدیک قلعه وان برای اقامت دلنشین

به دلیل موقعیت قلعه وان در خارج شهر، هتل‌های زیادی در نزدیکی آن قرار ندارند. فقط چند هتل و پانسیون را می‌توانید در مجاورت آن پیدا کنید که برای یک اقامت معمولی مناسب هستند، ولی اگر می‌خواهید یک اقامت کامل با امکانات خوب داشته باشید، می‌توانید هتل‌های وسط شهر وان را رزرو کنید. از جمله هتل‌های نزدیک به این بنا عبارت‌اند از:

• هتل مادی: هتل مادی یک هتل دو ستاره در وان ترکیه است که فاصله کوتاهی تا قلعه دارد. این هتل صبحانه رایگان، دسترسی به اینترنت و پذیرش 24 ساعته را در اختیارتان قرار می‌دهد.
• پانسیون ارهان: پانسیون ارهان یک پانسیون کوچک و جمع و جور در نزدیکی قلعه وان است. معمولاً افرادی که به دنبال اقامت ارزان و معمولی هستند، آن را انتخاب می‌کنند.

پیشنهاد خواندنی: سفر به وان؛ راهنمای کامل مسیر زمینی، بهترین زمان، دیدنی‌ها و خرید

سخن پایانی

بازدید از قلعه وان و مناظر زیبای اطرافش تجربه‌ای عالی برای شما رقم می‌زند. قسمت‌های مختلف قلعه و بخش مشترک تاریخی آن با تاریخ کشور ما می‌تواند برای گردشگران ایرانی بسیار جذاب باشد. اگر شما هم به شهر وان سفر کردید فراموش نکنید که حتماً از این بنا دیدن کنید و نظرات خود را در این باره با ما به اشتراک بگذارید.